PLATO NEDİR? TÜRKİYE’DEKİ ÖRNEKLERİ, OLUŞUMLARA GÖRE PLATOLAR

Plato Nedir?
Plato Nedir?

Akarsu aşındırmaları sonucunda ortaya çıkan ve bulunduğu yere göre daha yüksekte kalan düz alanlardır, platolar. Yükseklikleri bulunan bölgeye göre değişkenlik göstermektedir. Özellikleri sebebiyle diğer platolardan ayrılan plato nedir? Dünyanın en yüksek platosu olan dünyanın çatısı olarak da anılan Tibet Platosudur. Ayrıca sadece en yüksek değil en geniş platodur. Platolar yapıları gereği hem hayvancılığa uygun alanlar olmakla birlikte hem de tarım alanı olarak da kullanılmaya uygun yer şekilleridir. Anadolu 3. Ve 4. jeolojik zamanlarda oluştuğu ve platolarda bu jeolojik dönemlerde oluştuğu için ülkemizde çok sayıda plato bulunmaktadır. Platolar düz bir alana sahip olmaları sebebiyle ovalardan sonra üzerinde en fazla nüfus bulunduran yeryüzü şeklidir. Ülkemizdeki platoları ve oluşumlarını birlikte inceleyelim.

Platoların Oluşum Şekilleri

Plato Örnekleri
Plato Örnekleri

Platolar 4 farklı şekilde oluşmaktadır. Karstik, volkanik, aşınım ve tabaka düzlüğü şeklinde oluşmaktadırlar.

Karstik Platoların Oluşumu Ve Ülkemizdeki Platolar

Zeminde bulunan ve kolay eriyebilme özelliği olan kalker, kaya tuzu ve alçı taşının yüzeydeki sularla eriyerek çevresine göre yüksekte ve düz bir alan oluştururlar, akarsularca da yarılarak karstik platolar oluşmaktadır. Teke platosu ve Taşeli platosu en önemli karstik platolardır.

Volkanik Platoların Oluşumu Ve Ülkemizdeki Platolar

Volkanik faaliyetlerle yeryüzüne çıkan lavların yeryüzünde soğuyup düzleşmesiyle oluşan çevresine göre yüksek platolardır. Ülkemizdeki volkanik platolar Ardahan platosu, Erzurum- Kars platosu, Kırşehir platosu, Kapadokya platosu ve Bingöl platosu volkanik platolardan en önemlisidir.

Aşınım Platoların Oluşumu Ve Ülkemizdeki Platolar

Yeryüzündeki dış kuvvetler olarak nitelendirilen rüzgar, yağmur, akarsu, sel gibi faktörlerin yeryüzünün engebeli, yüksek alanlarını aşındırmasıyla yükselme ya da alçalma yoluyla oluşan platolardır. Çatalca- Kocaeli platosu, Safranbolu ve Perşembe platolarıdır.

Tabaka Düzlüğü Platoların Oluşumu Ve Ülkemizdeki Platolar

Yatay duruşlu olan platolardır. Yeryüzünde diğer yeryüzü şekillerinden yüksekte bulunan yerlerin akarsular ile eğimli platoların oluşmasıdır. Bozok, Uzunyayla, Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Yazılıkaya, Gaziantep ve Şanlıurfa platoları ülkemizdeki tabaka düzlüğü platolara örnektir.

Akdeniz Bölgesi Platoları

Nüfusu seyrek olan karstik yapılı platolardır. Teke ve Taşeli platoları bu bölgededir. Ekonomik olarak etkili platolar olmayıp, yüzey suları oldukça sınırlıdır bu yüzden tarım alanları da sınırlıdır. Nüfus bu bölgede oldukça azdır ve geçim kaynağı bölgenin kıl keçisi yetiştiriciliğidir.

Karadeniz Bölgesi Platoları

Aşınım şekilli platolar görülmektedir bu bölgede. Karabük ilindeki Safranbolu ve perşembe platosu Karadeniz platosudur. Bu bölgedeki platolarda madenler yeryüzüne çok yakın bölgelerdedir ve kolaylıkla çıkarılıp işlenebilirler. Ayrıca bu bölgede peneplen platolar yaygındır. Peneplen platolar diğer platolara göre farklıdır ve bu platolarda nikel, krom, çinko gibi değerli maden cevherleri bulunmaktadır. Ayrıca bu platolardan çıkan içme suları da kaliteli ve mineralli içme sularıdır.

İç Anadolu Bölgesi Platoları

Ülkemizde en geniş platolar bu bölgede yer almaktadır. Bozok, Uzunyayla, Haymana, Obruk , Cihanbeyli platolarıdır. Bölgede daha birçok plato bulunmaktadır. Yatay duruşlu yani tabaka düzlüğü olan platolar bulunmaktadır. Tarım alanı oldukça geniş olmakla beraber tahıl tarımı yapılmaktadır. Küçükbaş hayvancılık da bir diğer geçim kaynağıdır. Bu bölgedeki platolarda da çoğunluk olarak lav ve tüfler bulunmaktadır. Özellikle Nevşehir ve Ürgüp bölgesinde bu toprak yapısı peri bacalarını oluşturmuş, bu sayede turizm olarak ülke ekonomisine katkı sağlanmaktadır.

Doğu Anadolu Bölgesi Platoları

Ortalama yükseklikleri fazla olan platolardır. Bu platolarda yaz aylarında fazla yağış alması sebebiyle gür çayırlar gelişmiştir bu bölgede. Kış ayları çok soğuk ve karlı geçmektedir. Bu bölgedeki platolar sayesinde mera hayvancılığı gelişmiştir. Erzurum, Kars ve Ardahan platoları, Bingöl platosu bu bölgede yer alır. Çernezyom toprakların, çayırların en fazla bulunduğu plato özelliğini taşımaktadır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi Platoları

Gaziantep ve Şanlıurfa platoları bulunmaktadır bu bölgede. Şanlıurfa’nın doğusunda ise volkanik özellikli olan Hilvan platosu bulunmaktadır. Karasal iklim özelliklerinin görüldüğü tabaka düzlüğü özellikli platolardır. Yaz ayları en sıcak ve kurak olan platodur. Bölge platolarında tarım alanları oldukça geniştir, bu tarım alanlarında ise tahıl tarımı yapılır. Küçükbaş hayvancılık da bu platolarda diğer geçim kaynağıdır. Bu bölge platoları kalkerlerden oluşmaktadır. Toprağın üzerinde taş ve çakıllar doludur. Su kaynaklarının da az olması sebebiyle oldukça verimsiz topraklardır. Günümüzde bu platolara GAP projesi ile su sorunu çözülmeye çalışılmaktadır. Su sorunun çözülmesi ardından oldukça verimli topraklar olarak işlenip ülke ekonomisine tarımsal olarak da hizmet sağlayacaktır.

Ege Bölgesi Platoları

İç Anadolu ile Ege Bölgesi arasındadır. Bu bölge platolarında küçükbaş hayvancılık ve tahıl tarımı yapılmaktadır.

Marmara Bölgesi Platoları

Bu bölgede Çatalca Kocaeli platoları bulunmaktadır. Ortalama yükseltisi en az olan platolardır. Nüfus miktarı en fazla olan buna bağlı olarak da sanayi ve ticaretin en gelişmiş olduğu platodur.

Platoların Türkiye Ekonomisine Katkısı

Yüksek olan platolarda büyükbaş hayvancılık ve yaylacılık gelişmekte olup bu yönde ekonomik katkı sağlamaktadır. Orta yükseklikte olan platolar sayesinde tahıl tarımı yapılır ve küçükbaş hayvancılık faaliyetleri sağlanır. Daha alçak düz olan ovalarda sanayi ve ticaret faaliyetleri sağlanabilmektedir. Kurak olan bölgelerdeki platolarda da sulama faaliyetleri ile tarım faaliyetleri gösterilmektedir.

Plato ile İlgili Video

Be the first to comment

Bir Cevap Yazın