İŞLEMCİ NEDİR, NE İŞE YARAR, NASIL ÇALIŞIR?

Merkezi işlem birimi (CPU), bilgisayarın diğer donanım ve yazılımlarından gelen komutların çoğunu yorumlamaktan ve yürütmekten sorumlu olan bilgisayar bileşenidir. Her tür cihaz, masaüstü, dizüstü bilgisayar ve tablet bilgisayarlar, akıllı telefonlar hatta düz ekran televizyonlar da dahil olmak üzere bir CPU kullanmaktadır. Intel ve AMD, masaüstü bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar ve sunucular için en popüler CPU üreticileridir; buna karşın, Apple, NVIDIA ve Qualcomm akıllı telefon ve tablet CPU üreticilerindendir.

İşlemci Nedir?

İşlemci, bilgisayar işlemcisi, mikroişlemci, merkezi işlemci ve bilgisayarın beyni de dahil olmak üzere CPU’yu tanımlamak için kullanılan birçok farklı isim görebilirsiniz. Bilgisayar monitörleri veya sabit sürücüler bazen CPU olarak adlandırılır, ancak bu donanım parçaları tamamen farklı amaçlara hizmet eder ve hiçbir şekilde CPU ile aynı şey değildir. Modern bir işlemci genellikle küçük ve kare olup, alt kısmında çok kısa, yuvarlak, metalik ileticiler bulunmaktadır. Bazı eski işlemcilerin metal ileticileri yerine pimleri vardır. CPU doğrudan anakart üzerindeki yuvaya bağlanır. CPU soket tarafında aşağı bakacak şekilde takılır ve işlemciyi sabitlemek için küçük bir kol kullanılır.

İşlemcilerin Isınma Problemi Nasıl Çözülür?

Kısa bir süre bile çalıştıktan sonra, modern CPU’lar çok sıcak olabilir. Bu ısının azalmasına yardımcı olmak için hemen CPU’nun üst kısmına bir ısı emici ve bir fan bağlamak gereklidir. Genellikle, bunlar bir CPU satın alımıyla birlikte gelir. Soğutma kitleri ve faz değiştirme üniteleri de dahil olmak üzere daha gelişmiş soğutma seçenekleri de mevcuttur. Yukarıda belirtildiği gibi, tüm CPU’ların alt taraflarında pim yoktur, fakat olan pimler kolayca bükülmüş haldedir. Taşıma sırasında ve özellikle anakart üzerine kurulurken çok dikkat edilmelidir.

Saat Hızı Ne İfade Eder?

Bir işlemcinin saat hızı, belirli bir saniyede işleyebildiği, gigahertz (GHz) cinsinden ölçülen komut sayısıdır. Örneğin, her saniyede bir talimat işleyebilirse CPU’nun saat hızı 1 Hz’dir. Daha gerçekçi bir örnek vermek gerekirse; 3 GHz saat hızı olan bir CPU, saniyede 3 milyar talimat işleyebilir. Bazı aygıtlarda tek çekirdekli işlemci bulunurken diğerlerinde çift çekirdek (veya dört çekirdekli) işlemci olabilir. Zaten açıkça görülebileceği gibi, yan yana çalışan iki işlemci ünitesine sahip olması, CPU’nun saniyede iki kez talimat yönetebileceği anlamına gelir ve bu da performansı büyük ölçüde arttırır. Bazı işlemciler, her bir fiziksel çekirdek için 2 çekirdeği sanal hale getirebilirler. Sanallaştırma, yalnızca 4 çekirdeği olan bir CPU’nun sanki 8 adetmiş gibi işlev görebileceği anlamına gelir; ek sanal CPU çekirdeği ayrı parçacıklar olarak adlandırılır. Bununla birlikte, fiziksel çekirdekler sanal olanlardan daha iyi performans gösterirler. Tek bir CPU çekirdeğinde birden çok iş parçacığı kullanmak, aynı anda daha fazla talimatın anlaşılması ve işlenmesi anlamına gelir. Bazı yazılımlar, birden fazla CPU çekirdeğinde bu özelliğin avantajından yararlanabilir; bu da daha fazla talimatın aynı anda işlenebilmesi demektir.

İşlemci Örnekleri Nelerdir?

Bazı CPU’ların diğerlerinden nasıl daha hızlı olduğu konusunda daha spesifik bir örnek için, Intel’in işlemcilerini nasıl geliştirdiğine bakılırsa, tıpkı isimlendirmelerindeki sıra gibi, Intel Core i7 ve i5, i3’ten daha iyi performans gösterir. Bunun nedeni, Intel Core i3 işlemciler çift çekirdekli, i5 ve i7 işlemciler ise 4 çekirdekli olmasıdır. Turbo Boost, i5 ve i7 işlemcilerinde bulunan, işlemcinin saat hızını 3.0 GHz ile 3.5 GHz gibi temel olan hızı aşarak ihtiyaç duyduğu anda yükseltmesini sağlayan bir özelliktir. Intel Core i3’te bu özellik yoktur. Sürekli güç kaynağı olmayan cihazlarda (akıllı telefonlar, tabletler gibi batarya ile çalışan ürünler) doğan güç kısıtlamaları nedeniyle işlemcileri masaüstü bilgisayarlardan farklıdır çünkü bu işlemciler, performans ve güç tüketimi arasında bir denge kurmak zorundadır.

Ne bir saat hızı ne de sadece CPU çekirdeği sayısı, bir CPU’nun diğerinden “daha iyi” olup olmadığını belirleyen tek faktördür. Bu durum, çoğu zaman bilgisayarda çalışan yazılım türüne, diğer bir deyişle CPU kullanan uygulamalara bağlıdır. Bir CPU, düşük bir saat hızına sahip olabilir, ancak dört çekirdekli bir işlemcidir diğeri ise yüksek saat hızına sahip ancak yalnızca çift çekirdekli bir işlemcidir. Bu şekilde çeşitlendirilebilir.

İşlemci Hızı Neye Göre Değişir?

Hangi CPU’nun diğerinden daha iyi performans göstereceğine karar vermek tamamen CPU’nun ne için kullanıldığına bağlıdır. Örneğin, en iyi şekilde işlev gören CPU gerektiren bir video düzenleme programı, yüksek saat hızına sahip tek çekirdekli bir CPU’dan daha düşük saat hızı olan çok çekirdekli bir işlemcide daha iyi çalışacaktır. Bir CPU’nun diğer bir bileşeni önbellektir. CPU ön belleği, yaygın kullanılan veriler için geçici bir depodur. CPU, bu öğeler için RAM çağrısı yapmak yerine, hangi verileri kullanmaya devam ettiğinizi belirler, kullanmaya devam etmek isteyeceğinizi varsayar ve önbellekte saklar. Önbellek, RAM’i kullanmaktan daha hızlıdır, çünkü işlemcinin fiziksel bir parçasıdır. Daha fazla önbellek, bu tür bilgileri tutmak için daha fazla alan anlamına gelir.

Be the first to comment

Bir Cevap Yazın