EŞEYLİ ÜREME NEDİR, ÇEŞİTLERİ, ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Eşeyli Üreme Nedir?
Eşeyli Üreme Nedir?

Çok hücreli yapıları olan canlılarda iki farklı ataya ait olan dişi ve erkek üreme hücrelerin birleşmesiyle yeni bireylerin oluşmasına eşeyli üreme denir. Tohumlu olan bitkiler, bazı omurgasız hayvanlar ve omurgalı hayvanların hepsi eşeyli üremeyi yapar.

Eşeyli Üremenin Özellikleri Nelerdir?

Eşeyli üreme, dişi ve erkek kişilerden oluşur. Eşeyli üremede sperm, yumurta ve polen gibi hücreler bulunur. En temel hattını ise mayoz bölünme ve döllenme oluşturur. Eşeyli üremelerin sonucunda az miktarda canlı kişi meydana gelir. Eşeyli üremeyle meydana gelmiş olan canlılar dayanıklıdır. Eşeyli üremenin sonucunda meydana gelen yeni bireyler krossing over olayını geçirdikleri için oluşan bireyler anne ve babalarına tıpa tıp benzemez. Eşeyli üremeyle genetik çeşitlilik ve canlı sayısında artma sağlanır.

Eşeyli Üremenin Çeşitleri Nelerdir?

Eşeyli Üreme Çeşitleri
Eşeyli Üreme Çeşitleri

Eşeyli üreme çeşitleri izogami, heterogami, konjugasyon, hermafroditizm ve partenogenezdir.

İzogami Nedir?

Şekil ile büyüklükleri aynı olan gametlerin birleşmesi sonucu meydana gelen üreme şeklidir. Gametlerin ikisi de kamçılıdır. İzogami, yeşil algler de görülmektedir.

Heterogami Nedir?

Şekil ile büyüklükleri farklı olan gametlerin birleşmesi ile meydana gelir. Gametlerin büyük olanına yumurta, küçük olanına sperm denir. Heterogami, bazı algler de ve mantarlar da görülmüş olan şekline anizogami, hayvanlarda görülene ise oogami adı verilir.

Konjugasyon Nedir?

Aynı türden olan fakat farklı kalıtsal yapısı olan bireylerin arasında kurulan sitoplazmik köprü ile gen aktarılmasına konjugasyon denir.

Bakterilerde Konjugasyon Nasıl Olur?

Bazı bakteriler de pilus denilen uzantılar vardır. Genleri aktaracak olan bakteriler, pilus ile diğer bakterilere tutunarak, aralarında sitoplazmik köprü oluşturur. Bu köprü ile bir bakteriden diğer bakteriye plazmit denilen küçük DNA halkaları aktarılır. Gen aktarımları tek yönlüdür. Verici olan bakteriden alıcı olan bakteriye doğrudur. Konjugasyonun sonucunda bakterilerde genetik çeşitlilik artar, fakat birey sayısı değişmez.

Paramesyumda Konjugasyon Nasıl Olur?

Protista aleminde olan canlılardaki konjugasyona paramesyum örnek olarak verilir. Paramesyumda da iki canlının arasında karşılıklı olarak gen aktarımları yapılır.

Partenogenez Nedir?

Yumurta hücrelerinden döllenme olmadan mitoz bölünmeler ile yeni bir birey meydana gelmesine partaenogenez adı verilir. Partenogenez; eklem bacaklılarda (karınca, arı, kelebek vb.) ve omurgalılardan bazılarında (balık, kuş vb.) ve sürüngenlerde görülür. Meydana gelmiş olan bireyler n kromozomlu olmaktadır.

Haploit Partenogenez Nedir?

Bal arılarından kraliçe arıdan mayoz bölünme ile oluşmuş olan haploit yumurtaların döllenme olmadan gelişmesi ile erkek arı oluşturmasına denir.

Diploit Partenogenez Nedir?

Partenogenez sonucunda oluşan bireyler diploit ise, bu olaya diploit partenogenez adı verilir. Diploit partenogeneze örnek olarak kamçı kuyruklu olan kertenkelelerin bazıları verilebilir. Bu tip canlılarda mayoz II sonucunda oluşmuş olan hücrelerden iki tanesinin çekirdeği kaynaşmaktadır. Böylece oluşan diploitler bir spermle döllenmeden gelişmektedir. Böylece yeni bireyler meydana gelir. Bazı canlıların yumurtaları sıcaklık, PH ve suyun tuzluluğuna bağlı ya da yumurtaya kimyasal ve fiziksel uyarıcılar ile uyarılıp döllenme yapay bir şekilde sağlanır. Bu olaya ise deneysel partenogenez adı verilir.

Hermafroditizm Nedir?

Bazı canlılar hem erkek hem de dişi üreme hücresini meydana getirir. Böyle canlılara hermafrodit canlı adı verilir. Hermafrodit canlılara örnek olarak asalak yassı kurtlar verilebilir. Bazı hermafrodit hayvanlar mayozla oluşturdukları sperm ve yumurtayı kullanıp kendi kendilerini dölleyebilir. Birçok hermafrodit canlılar da ise; yabancı döllenme görülür. Böylece çeşitlilik daha fazla artar. Yabancı döllenme yapmış olan hermafrodit canlılarda üreme hücreleri farklı zamanlarda oluşturulur. Böylece kendi kendini dölleme engellenmiş olur.

Eşeyli Üreme ile İlgili Video


Be the first to comment

Bir Cevap Yazın