BALIN FAYDALARI, ZARARLARI NELERDİR?

Balın Faydaları
Balın Faydaları

Her sabah kahvaltı sofralarını tatlandıran, hastalıklara karşı sıklıkla destek olarak kullanılan, cilt bakımından, tedavide kullanılmasına kadar pek çok işlevi olan bal, insan sağlığı için faydaları çok olan bir besin maddesidir. Arıcılığın tarihi eskidir. Yaklaşık 4000 yıl önce Mısır’da yetiştirilmeye başlandığı bilinen balın Yunanistan, Kıbrıs, Ön Asya ülkeleri ve Avrupa’ya yayılarak tüm dünyada kullanılmaya başlandığı görülmektedir. Besleyiciliği yüksek olan bal, yapısında yüksek oranda kalori içermektedir. 100 gr. bal yaklaşık olarak 300 cal içermektedir. Bu özelliği ile enerji ihtiyacı fazla olan kişilerin rahatlıkla bu ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri besin ürünü olarak önerilmektedir. Balın içeriğinde kalsiyum, demir, fosfor, potasyum, magnezyum, kükürt, iyot ve sodyum mineralleri vardır. Vitamin açısından zengin olan balın içeriğinde; B1, B2, B6, C VE K vitaminleri vardır.

Bal Nasıl Üretilir?

Balın bitkilerin çiçekli bölgelerindeki, diğer kanatlı böcekler tarafından da salgılanan ve çiçekle özdeşleşen tatlı maddelerden, bal arılarının bu maddeleri toplaması sonucunda oluşur. Arılar, bileşimleri vücutlarında sindirerek yapısal değişikliğe uğratmaları sonucunda bal oluşur. Bal arıları tarafından, peteklerdeki bölümlerde depolanan bal, bir süre petek içerisinde bekledikten sonra asıl yapısına ulaşmış olmaktadır. Balın tatlı olmasının nedeni budur. Bu tatlı gıda ürününün içeriğinde; fruktoz, glikoz ve şeker vardır. Balın rengi çeşitlilik göstermektedir; ballar beyazımsı renkte olabildiği gibi, sarıdan kahverengiye doğru değişik tonlarda bal rengi görmek mümkündür. Balın üretildiği bölge, bölgenin bitki örtüsü ve iklimsel özelliklerinin balın rengi ve kalitesi üzerinde etkili olduğu da gözden kaçırılmamalıdır. Temiz havası olan, doğal bitkilerin olduğu, zirai ilaçların vs. kimyasal maddelerin doğaya zarar vermediği bölgelerdeki balın kalitesi oldukça yüksektir.

Bal Çeşitleri Nelerdir?

Bal Çeşitleri
Bal Çeşitleri

Ballar; çiçek balı ve salgı balı olmak üzere çeşitlidir. Salgı Balı, bazı kanatlı böceklerin bitkilerin çiçekli bölgelerine bıraktıkları tatlı sıvının, bal arıları tarafından toplanarak vücutlarında değişime uğratarak oluşturdukları bal türüdür. Genellikle çam, yaprak, ardıç ve mezla balı bu bal türündendir. Çiçek balı, arıların bitkilerin çiçeklerindeki nektarları toplayarak yaptıkları bal çeşididir. Çiçek balı çok çeşitlidir. Okaliptüs, ıhlamur, narenciye, kekik, funda, ayçiçeği, lavanta, meyan, harnup, sardal, korunga vs. ballar çiçek balına örnek olarak gösterilmektedir.

Üretim Şekillerine Göre Bal Çeşitleri Nelerdir?

Ballar üretim şekline göre; petek balı, kara kovan balı ve süzme bal olarak üç çeşitlidir. Petek bal; normal kovanlarda üretilen ve petekler halinde satışa sunulan baldır. Süzme bal ise; Petek halde satılan balın reçine kısmından süzülerek sıvısının ayrıştırıldığı bal türüdür. Kara kovan balı ise; Eski usulde doğal kovanlarda yetiştirilen baldır. Arıların bu kovanlarda kendi salgıları ile ürettikleri bu bal, doğal ve güzeldir. Doğal kara kovan balında ağızda kalma durumu söz konusu değildir.

Kaliteli Bal Nasıl Ayırt Edilebilir?

Kaliteli Bal Nasıl Anlaşılır
Kaliteli Bal Nasıl Anlaşılır

Balın kalitesi gıda laboratuvarlarında yapılan testler sonucunda belirlenmektedir. Yapılan araştırmalara göre balın sağlıklı ve doğal oluşu, içeriğindeki maddeler tespit edilerek belirlenmektedir. Balın sağlıklı ve kaliteli olması için, arıcılık yapan kişilerin dikkat etmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Arıcılar, konu hakkında bilgili olmalı, arıların hastalıkları ve bulaşıcı parazit vs. özellikleri iyi tanıyabilmelidirler. Bal mevsiminde kimyasal, ilaç ve antibiyotikleri kullanmaktan kaçınmalıdırlar. Zirai sorunların olduğu bölgelerde arıcılık yapılmamalıdır. Bal hasadı yapılırken, çevresel hijyene dikkat edilmeli, kapalı alanda yapılmasına özen gösterilmelidir. Balların doldurulacağı ambalajların temiz ve kuru olması sağlanmalıdır. Bal ısıtılarak yapısının bozulmasına neden olunmamalıdır.

Bal Neden Kristalleşir?

Halk arasında “balın şekerlenmesi” diye adlandırılan durum balın, lezzet ve görünüm açısından hoş bir durum değildir. Balın içeriğindeki şeker oranının balın kristalleşmesinde etkisi vardır. Balın yetiştirildiği bölgelerin yapısı da kristalleşme süresi açısından önemlidir. Yüksek rakımlı alanlarda yetiştirilen balların diğerlerine göre geç kristalleştiği, çiçek balının çam balına nazaran daha erken kristalleştiği bilinmektedir.

Balın Faydaları

Balın Faydaları
Balın Faydaları

Geçmişten bugüne tatlandırıcı olarak da, gıda olarak da tercih edilen balın sağlığa pek çok faydası vardır. Bal vitamin ve mineral kaynağıdır. Balın yapısında bulunan C vitamini hastalıklara karşı direnci arttırır. Bağışıklık sistemini güçlendiren balın vücuttaki yaraları ve iltihapları iyileştirdiği, antioksidan özellikleri nedeniyle de faydalı olduğu bilinmektedir. Balın içerisinde bulunan B1, B2, B6 vitaminleri vücudun sinir sisteminin iyileşmesini sağlayarak, vücuda güç vermektedir. Demir ve magnezyumu içeriğinde barındıran çam balı özellikle birçok beslenme kaynaklı problemi de önlemektedir. Balın içeriğindeki mineral ve vitaminler vücudun ihtiyacını karşılayarak vücuda enerji de sağlamaktadır. Bal vücuttaki kırmızı kan hücrelerini artırarak, demir eksikliğine de faydalı bir gıda olarak önerilmektedir.

Bal Şeker Yerine Kullanılabilir

Uzmanlar şekerin sağlığa zararları konusunda uyarılar yapmaktadırlar. Bal şeker yerine kullanılabilecek sağlıklı bir alternatif besindir. Balın tıbbi alanlarda da kullanıldığı görülmektedir.

Balın İyileştirici Etkisi

Yapılan laboratuvar araştırmaları sonucunda, doğal balın ülser hastalığı ve vücuttaki yaralarda etkili bir iyileştirici olduğu açıklanmıştır. Öksürük ve balgam sorununda bal kullanımı ile ciddi oranda azaldığı tespit edilmiştir. Bal sindirim sistemi üzerinde de etkilidir. Balın probiyotik etkisi ile bağırsak florasında düzelme olduğu araştırma sonuçlarında açıklanmıştır. Bal cilt sağlığı açısından da faydalıdır. Balın cildi yenilediği ve saç bakımında da faydalı olduğu görülmüştür. Bal özellikle çocuklarda; nefes darlığı, tıkanıklık ve öksürük sorunlarına da iyi gelmektedir. Soğuk algınlığının tedavisinde de bal kullanımı oldukça etkili olmaktadır.

Araştırmalar balın bazı alerjik durumlarda da iyileştirici olduğunu göstermektedir. Doğal bölgelerdeki çiçeklerden alınan polenlerin bu konuda oldukça faydalı olduğu bilinmektedir. Günümüzde eczanelerde de polenlerle ilgili çeşitli ürünler satılmaktadır. Bal vücudun enerji ihtiyacının doğal etkenlerle karşılanmasını sağladığı için de, faydalı bir besin olarak önerilmektedir.

Balın kırmızı kan hücrelerinin artışında etkili olduğu da açıklanmaktadır. Bal vücudu hastalıklara karşı dirençli kılarak, özellikle kanser hastalığı gibi bağışıklığın düştüğü durumlarda vücudu destekleyici bir gıda olarak önerilmektedir. Kanser gibi önemli ve hassasiyet gerektiren hastalıklarda, balın tüketilmesi ile ilgili mutlaka ilgili hekime danışmak gereklidir. Bağışıklığın düştüğü bu hastalık esnasında, bilinçsiz gıda tüketiminden kaçınılmalı, bal gibi doğal ürünler asla ilaç olarak düşünülmemelidir. Uzmanlar, özellikle önemli hastalıklarda bilinçsiz gıda takviyelerini tedavi amaçlı kullanmamaları konusunda sürekli uyarmaktadırlar. Kişiler, hastalıkları için doktor kontrolünde olmalı ve tüketecekleri her destek besin hakkında doktorlarının görüşünü alarak kullanmalıdırlar.

Balın Zararları

 

Balın Zararları
Balın Zararları

Balın içeriğinde şeker vardır, bu nedenle iştahlı kişilere, şişmanlık sorunu olanlara, hareketsiz kişilere ve şeker hastalarına uygun değildir. Bal, şeker hastalığı sorunu olanlarda kan şekerini aniden yükseltebilmektedir. Bazı insanlarda ise tam tersi bir durum yaşanarak, kan şekerinde ani düşmelere sebep olabilmektedir. Bu tarz sorunu olan bireylerin, bal tüketirken dikkatli olması gerekmektedir. Bazı mide ameliyatlarının sonrasında “Damping sendromu” gelişebilmektedir. Bu durumda da yine bireylere bal tavsiye edilmemektedir. Bal sindirime uğramadan kana karıştığından, bu durumda olan kişilerin bal kullanımından uzak durması sağlık açısından önemlidir.

Balın içerisine katkı maddeleri karıştıran bazı üreticiler vardır. Bu tarz sağlıksız ürünlerin alınıp kullanılması sağlığa zararlı olduğundan, bal alırken kalitesine dikkat etmek çok önemli bir husustur. Arıların bal topladığı bölgeler zirai işlemlerden geçmiş, ya da ilaçlanmış olabilmektedir. Arıcılık yapan bireylerin bu konularda hassas olması gerekmektedir. Aksi takdirde, zehirli ve kimyasal maddeye maruz kalmış bitkilerden üretilmiş olan balların, zehirleyici etkisi bulunmaktadır. Bu durum Karadeniz ve Marmara bölgesinde görülmektedir. Böyle durumlarda zehirlenen sağlık uzmanlarından destek alınması gerekmektedir. Bazen arılar bal toplarken “Botulizm” adlı bakteri sporlarını da toplamaktadırlar.

Yetişkinler için tehlike yaratmayan bu durum, çocuklar da zehirlenme belirtileri ile sonuçlanabilmektedir. Bu konularda dikkatli olunmalı ve zehirlenme belirtileri durumunda sağlık konusunda acil destek alınmalıdır. Gıda maddeleri hususunda dikkatli ve bilinçli olmak sağlık açısından önemlidir. Her konuda olduğu gibi bal tüketimi konusunda da aşırıya gidilmemelidir. Bilinçsiz şekilde kontrolsüz tüketilmemelidir, balın faydaları çok olsa da, zararları da olmaktadır.

Gerçek Bal Nasıl Anlaşılır

Be the first to comment

Bir Cevap Yazın